Nauka dla bezpieczeństwa dzieci

Na skuteczność działania urządzeń chroniących pasażerów samochodu podczas wypadku drogowego istotny wpływ mają takie czynniki jak sylwetka człowieka (masa, wzrost), jego pozycja na fotelu, miejsce przylegania taśmy pasa bezpieczeństwa oraz jego napięcie wstępne. Bezpieczeństwo dziecka w samochodzie istotnie zależy od prawidłowego doboru fotelika oraz jego mocowania do fotela samochodu. Wyniki badań jednoznacznie wskazują, że im starsze dziecko, tym rodzice zwracają mniejszą uwagę na jego zabezpieczenie w samochodzie. Problem dotyczy zwłaszcza starszych dzieci, w wieku 8-12 lat, które zgodnie z obowiązującymi przepisami, są zwykle zapinane pasem bezpieczeństwa, przeznaczonym dla dorosłych.

Dla zobrazowania zagrożenia, jakie wynika z niewłaściwego stosowania pasa bezpieczeństwa, prezentujemy film wykonany podczas zderzenia czołowego przy prędkości 50 km/h, czyli prędkości dopuszczalnej w mieście.

Na tym filmie dziecko siedzi na podstawce bez oparcia i śpi z głową opartą o tylną kanapę samochodu. Początkowe pochylenie głowy jest większe niż wówczas, gdy mamy podstawkę z oparciem, która ogranicza pochylenie głowy oraz utrzymuje pas w bezpiecznej odległości od szyi. Podczas tego zderzenia pas zsuwa się z lewego ramienia. Już nie utrzymuje dziecka. Rolę tę przejmuje bas biodrowy, który znacznie obciąża brzuch i dolną część kręgosłupa. Głowa prawie uderza o nogi. Może dojść do trwałego kalectwa przewożonego dziecka.

Na kolejnym filmie pokazujemy typowy błąd w mocowaniu dziecka pasami. Taśma pasa biodrowego zamiast na udach dziecka jest na podłokietnikach. Zazwyczaj mają one regulację położenia. Na materiale filmowym podłokietniki są w dolnym położeniu, co w praktyce uniemożliwia przełożenie pod nimi taśmy i prawidłowe zapięcie pasa. Podczas zderzenia pas biodrowy zsuwa się z podłokietników na brzuch i dalej pod żebra. Nie utrzymuje on dziecka na foteliku, biodra przemieszczają się znacznie, a nogi uderzają w fotel kierowcy.

Dla podkreślenia istoty sprawy zmniejszamy prędkość zderzenia czołowego tylko do 30 km/h.

Na filmie tym dziecko nie jest prawidłowo zapięte w foteliku, ponieważ pas ramieniowy jest za plecami dziecka. Podczas zderzenia działa tylko pas biodrowy. Brzuch i dolna część kręgosłupa są znacznie obciążone. Tors ulega znacznemu pochyleniu do przodu. Głowa uderza o oparcie fotela kierowcy. Obciążenie głowy jest ponad 5-krotnie większe, niż w przypadku prawidłowego użycia pasów.

Na kolejnym filmie dziecko również nie jest prawidłowo zapięte, ponieważ pas ramieniowy nie jest na ramieniu dziecka tylko pod pachą. Dzieci w tym wieku zwykle same zapinają pas bezpieczeństwa. Mogą to zrobić źle. Mogą także zmienić położenie taśmy pasa, jeśli czują dyskomfort w okolicach barku i szyi.

Podczas zderzenia pas ramieniowy nie przenosi obciążenia. Obie części pasa, biodrowy i ramieniowy, obciążają brzuch i dolną część kręgosłupa. Ruch torsu i głowy nie jest ograniczony przez pas ramieniowy. Głowa i szyja ulegają znacznym przeciążeniom po uderzeniu w siedzisko lub kolana dziecka.

Prawidłowo zapięty pas bezpieczeństwa i właściwa pozycja dziecka w foteliku korzystnie wpływają na ochronę dziecka. Podczas zderzenia następuje niewielkie przemieszczenie torsu i głowy. Pas skutecznie utrzymuje dziecko na foteliku. Przelotka w oparciu fotelika utrzymuje pas w bezpiecznej odległości od szyi. Obciążenia ciała dziecka są znaczne, ale ryzyko ciężkich obrażeń głowy i torsu nie jest duże.

Stan bezpieczeństwa pasażerów na tylnych siedzeniach w samochodach osobowych przez wiele lat był oceniany w kontekście bezpieczeństwa osób jadących na przednich fotelach. Wynik takiej oceny był zwykle korzystny dla pasażerów na tylnych siedzeniach. Po wprowadzeniu do samochodów zaawansowanych systemów do ochrony kierowcy i siedzącego obok niego pasażera przed skutkami zderzeń czołowych, sytuacja zmieniła się. Powszechnie uznawany pogląd o większym bezpieczeństwie osób dorosłych na tylnych siedzeniach w samochodzie jest aktualnie wątpliwy.

Na filmie widzimy zachowanie dorosłego pasażera siedzącego na tylnej kanapie samochodu osobowego, podczas zderzenia z prędkością około 50 km/h. Pasażer ma biodra odsunięte od oparcia, stopy cofnięte do siedziska. Pozycja taka może wynikać z ograniczonej przestrzeni dla nóg. Podczas zderzenia biodra manekina zsuwają się z siedziska a kolana uderzają o fotel przedni. Pas biodrowy zsuwa się na brzuch, co znacznie obciąża dolną część kręgosłupa.

Właściwą sylwetkę mężczyzny zapiętego w pasy bezpieczeństwa obserwujemy na poniższym filmie

Widać na nim mocne napięcie pasa. Podczas zderzenia pas skutecznie utrzymuje pasażera. Przemieszczenie torsu i głowy są niewielkie. Obciążenia ciała są znaczne, ale ryzyko ciężkich obrażeń nie jest duże. 

Dla dzieci w wieku około 10 lat miejsca na tylnych siedzeniach są nadal bardziej bezpieczne niż na przednich, jednak ryzyko ich ciężkich obrażeń jest często wielokrotnie większe, niż osób dorosłych na przednich siedzeniach. Świadczą o tym najnowsze wyniki analizy danych z wypadków drogowych oraz wyniki testów zderzeniowych [1,2]. Znaczne ryzyko ciężkich obrażeń pasażerów na tylnych siedzeniach wskazuje na pilną potrzebę doskonalenia przeznaczonych dla nich urządzeń chroniących.

Niniejszy materiał powstał na podstawie wyników badań realizowanych w PIMOT w 2012 roku przez dr. inż. Andrzeja ŻUCHOWSKIEGO z Wydziału Mechanicznego Wojskowej Akademii Technicznej, w ramach projektu finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki.

Celem projektu było m.in. rozpoznanie, w jaki sposób pasażer, który zajmuje różne pozycje na tylnej kanapie samochodu, może niekorzystnie wpływać na skuteczność działania urządzeń ochronnych, podczas wypadku drogowego. Uwagę skupiono na zderzeniu czołowym.

Wyniki pracy, poza aspektem naukowym, stanowią unikalny materiał, który może być wykorzystany w szkoleniu kierowców oraz w procesie ciągłego podnoszenia świadomości społeczeństwa o zagrożeniach w ruchu drogowym i metodach przeciwdziałania tym zagrożeniom.


[1] ŻUCHOWSKI A.: Risk of Injury for the Front and Rear Seat Passengers of the Passenger Cars in Frontal Impact. Journal of KONES Powertrain and Transport, Vol.19, No.3, 2012, pp.507-518.

[2] ŻUCHOWSKI A., PROCHOWSKI L.: The Analysis of Safety of Rear Seat Passengers of a Passenger Car During the Road Accident. The Archives of Automotive Engineering, No.3, 2011, pp.81-96 (wersja polska na str. 181-196).


Copyright © Andrzej Żuchowski WAT i PIMOT.

W przypadku potrzeby kontaktu z autorem niniejszego materiału prosimy o kontakt z

Działem Marketingu PIMOT tel. 22 777 70 52 lub e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript..">Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.


Aktualności